శ్రీమద్రామాయణము - అయోధ్యాకాండ
పఞ్చదశోత్తర శతతమ సర్గము
తతో నిక్షిప్య మాతృస్స అయోధ్యాయాం దృఢ వ్రతః |
భరత శ్శోకసన్తప్తో గురూనిదమథాబ్రవీత్ || ౧
నన్దిగ్రామం గమిష్యామి సర్వానామన్త్రయేద్య వః |
తత్ర దుఃఖమిదం సర్వం సహిష్యే రాఘవం వినా || ౨
గతశ్చ వా దివం రాజా వనస్థశ్చ గురుర్మమ |
రామం ప్రతీక్షే రాజ్యాయ స హి రాజా మహాయశాః || ౩
ఏతచ్ఛ్రుత్వా శుభం వాక్యం భరతస్య మహాత్మనః |
అబ్రువన్మన్త్రిణస్సర్వే వసిష్ఠశ్చ పురోహితః || ౪
సుభృశం శ్లాఘనీయం చ యదుక్తం భరత త్వయా |
వచనం భ్రాతృవాత్సల్యాదనురూపం తవైవ తత్ || ౫
నిత్యం తే బన్ధులుబ్ధస్య తిష్ఠతో భ్రాతృసౌహృదే |
ఆర్యమార్గం ప్రపన్నస్య నానుమన్యేత కః పుమాన్ || ౬
మన్త్రిణాం వచనం శ్రుత్వా యథాభిలషితం ప్రియమ్ |
అబ్రవీత్సారథిం వాక్యం రథో మే యుజ్యతామితి || ౭
ప్రహృష్టవదన స్సర్వా మాతృస్సమభివాద్య సః |
ఆరురోహ రథం శ్రీమాన్ శత్రుఘ్నేన సమన్వితః || ౮
ఆరుహ్య చ రథం శీఘ్రం శత్రుఘ్నభరతావుభౌ |
యయతుః పరమప్రీతౌ వృతౌ మన్త్రిపురోహితైః || ౯
అగ్రతో గురవస్తత్ర వసిష్ఠప్రముఖా ద్విజాః |
ప్రయయుః ప్రాఙ్గ్ముఖా స్సర్వే నన్దిగ్రామో యతోభవత్ || ౧౦
బలం చ తదనాహూతం గజాశ్వరథసఙ్కులమ్ |
ప్రయయౌ భరతే యాతే సర్వే చ పురవాసినః || ౧౧
రథస్థ స్సహి ధర్మాత్మా భరతో భ్రాతృవత్సలః |
నన్దిగ్రామం యయౌ తూర్ణం శిరస్యాదాయ పాదుకే || ౧౨
తతస్తు భరతః క్షిప్రం నన్దిగ్రామం ప్రవిశ్య సః |
అవతీర్య రథాత్తూర్ణం గురూనిదమువాచ హ || ౧౩
ఏతద్రాజ్యం మమ భ్రాత్రా దత్తం సన్నయాసవత్స్వయమ్ |
యోగక్షేమవహే చేమే పాదుకే హేమభూషితే || ౧౪
భరత శ్శిరసా కృత్వా సన్న్యాసం పాదుకే తతః |
అబ్రవీద్ధుఃఖసంతప్త స్సర్వం ప్రకృతిమణ్డలమ్ || ౧౫
ఛత్రం ధారయత క్షిప్రమార్యపాదావిమౌ మతౌ |
ఆభ్యాం రాజ్యే స్థితో ధర్మః పాదుకాభ్యాం గురోర్మమ || ౧౬
భ్రాత్రా హి మయి సంన్యాసో నిక్షిప్త స్సౌహృదాదయమ్ |
తమిమం పాలయిష్యామి రాఘవాగమనం ప్రతి || ౧౭
క్షిప్రం సంయోజయిత్వాతు రాఘవస్య పునస్స్వయమ్ |
చరణౌ తౌ తు రామస్య ద్రక్ష్యామి సహపాదుకౌ || ౧౮
తతో నిక్షిప్తభారోహం రాఘవేణ సమాగతః |
నివేద్య గురవే రాజ్యం భజిష్యే గురువృత్తితామ్ || ౧౯
రాఘవాయ చ సన్యాసం దత్త్వేమే వరపాదుకే |
రాజ్యం చేదమయోధ్యాం చ ధూతపాపో భవామి చ || ౨౦
అభిషిక్తే తు కాకుత్స్థే ప్రహృష్టముదితే జనే |
ప్రీతిర్మమ యశశ్చైవ భవేద్రాజ్యాచ్చతుర్గుణమ్ || ౨౧
ఏవం తు విలపన్దీనో భరత స్సమహాయశాః |
నన్దిగ్రామేకరోద్రాజ్యం దుఃఖితో మన్త్రిభిస్సహ || ౨౨
స వల్కలజటాధారీ మునివేషధరః ప్రభుః |
నన్దిగ్రామేవసద్వీర స్ససైన్యో భరతస్తదా || ౨౩
రామాగమనమాకాఙ్క్షన్భరతో భ్రాతృవత్సలః |
భ్రాతుర్వచనకారీ చ ప్రతిజ్ఞాపారగస్తథా || ౨౪
పాదుకే త్వభిషిచ్యాథ నన్దిగ్రామేవసత్తదా |
స వాలవ్యజనం ఛత్రం ధారయామాస స స్వయం |
భరత శ్శాసనం సర్వం పాదుకాభ్యాం నివేదయన్ || ౨౫
తతస్తు భరత శశ్రీమానభిషిచ్యార్యపాదుకే |
తదధీనస్తదా రాజ్యం కారయామాస సర్వదా || ౨౬
తదా హి యత్కార్యముపైతి కిఞ్చిదుపాయనం చోపహృతం మహార్హమ్ |
స పాదుకాభ్యాం ప్రథమం నివేద్య చకార పశ్చాద్భరతో యథావత్ || ౨౭
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే అయోధ్యాకాణ్డే పఞ్చదశోత్తరశతతమస్సర్గః