శ్రీమద్రామాయణము - అయోధ్యాకాండ
త్రిచత్వారింశ సర్గము
తతః సమీక్ష్య శయనే సన్నం శోకేన పార్థివమ్ |
కౌశల్యా పుత్రశోకార్తా తమువాచ మహీపతిమ్ || ౧
రాఘవే నరశార్దూలే విషముప్త్వాహిజిహ్మగా |
విచరిష్యతి కైకేయీ నిర్ముక్తేవ హి పన్నగీ || ౨
వివాస్య రామం సుభగా లబ్ధకామా సమాహితా |
త్రాసయిష్యతి మాం భూయో దుష్టాహిరివ వేశ్మని || ౩
అథ స్మ నగరే రామశ్చరన్ భైక్షం గృహే వసేత్ |
కామకారో వరం దాతుమపి దాసం మమాత్మజమ్ || ౪
పాతయిత్వా తు కైకేయ్యా రామం స్థానాద్యథేష్టతః |
ప్రదిష్టో రక్షసాం భాగః పర్వణీవాహితాగ్నినా || ౫
గజరాజగతిర్వీరో మహాబాహుర్ధనుర్ధరః |
వనమావిశతే నూనం సభార్య స్సహ లక్ష్మణః || ౬
వనే త్వదృష్టదుఃఖానాం కేకయ్యానుమతే త్వయా |
త్యక్తానాం వనవాసాయ కాన్వవస్థా భవిష్యతి || ౭
తే రత్నహీనాస్తరుణాః ఫలకాలే వివాసితాః |
కథం వత్స్యన్తి కృపణాః ఫలమూలైః కృతాశనాః || ౮
అపీదానీం స కాలస్స్యాన్మమ శోకక్షయ శ్శివః |
సభార్యం యత్సహ భ్రాత్రా పశ్యేయమిహ రాఘవమ్ || ౯
శ్రృత్వైవోపస్థితౌ వీరౌ కదాయోధ్యా భవిష్యతి |
యశస్వినీ హృష్టజనా సూచ్ఛ్రితధ్వజమాలినీ || ౧౦
కదా ప్రేక్ష్య నరవ్యాఘ్రావరణ్యాత్పునరాగతౌ |
నన్దిష్యతి పురీ హృష్టా సముద్ర ఇవ పర్వణి || ౧౧
కదాయోధ్యాం మహాబాహుః పురీం వీరః ప్రవేక్ష్యతి |
పురస్కృత్య రథే సీతాం వృషభో గోవధూమివ || ౧౨
కదా ప్రాణిసహస్రాణి రాజమార్గే మమాత్మజౌ |
లాజైరవకిరిష్యన్తి ప్రవిశన్తావరిన్దమౌ || ౧౩
ప్రవిశన్తౌ కదాయోధ్యాం ద్రక్ష్యామి శుభకుణ్డలౌ |
ఉదగ్రాయుధనిస్త్రింశౌ సశ్రృఙ్గావివ పర్వతౌ || ౧౪
కదాసుమనసః కన్యాద్విజాతీనాం ఫలాని చ |
ప్రదిశన్తః పురీం హృష్టాః కరిష్యన్తి ప్రదక్షిణమ్ || ౧౫
కదా పరిణతో బుద్ధ్యా వయసా చామరప్రభః |
అభ్యుపైష్యతి ధర్మజ్ఞస్త్రివర్ష ఇవ మాం లలన్ || ౧౬
నిస్సంశయం మయా మన్యే పురా వీర! కదర్యయా |
పాతుకామేషు వత్సేషు మాతృాం శాతితాస్స్తనాః || ౧౭
సాహం గౌరివ సింహేన వివత్సా వత్సలా కృతా |
కైకేయ్యా పురుషవ్యాఘ్ర! బాలవత్సేవ గౌర్బలాత్ || ౧౮
న హి తావద్గుణైర్జుష్టం సర్వశాస్త్రవిశారదమ్ |
ఏకపుత్రా వినా పుత్రమహం జీవితుముత్సహే || ౧౯
న హి మే జీవితే కిఞ్చిత్సామర్థ్యమిహ కల్ప్యతే |
అపశ్యన్త్యాః ప్రియం పుత్రం మహాబాహుం మహాబలమ్ || ౨౦
అయం హి మాం దీపయతే సముత్థితః |
తనూజశోకప్రభవో హుతాశనః |
మహీమిమాం రశ్మిభిరుద్ధతప్రభః |
యథా నిదాఘే భగవాన్ దివాకరః || ౨౧
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే అయోధ్యాకాణ్డే త్రిచత్వారింశస్సర్గః