శ్రీమద్రామాయణము - అయోధ్యాకాండ
షణ్ణవతితమ సర్గము
తాం తథా దర్శయిత్వా తు మైథిలీం గిరినిమ్నగామ్ |
నిషసాద గిరిప్రస్థే సీతాం మాంసేన ఛన్దయన్ || ౧
ఇదం మేధ్యమిదం స్వాదు నిష్టప్తమిదమగ్నినా |
ఏవమాస్తే స ధర్మాత్మా సీతయా సహ రాఘవః || ౨
తథా తత్రాసతస్తస్య భరతస్యౌపయాయినః |
సైన్యరేణుశ్చ శబ్దశ్చ ప్రాదురాస్తాం నభస్పృశౌ || ౩
ఏతస్మిన్నన్తరే త్రస్తా శ్శబ్దేన మహతా తతః |
అర్దితా యూథపా మత్తా స్సయూథా దుద్రువుర్దిశః || ౪
స తం సైన్యసముద్ధూతం శబ్దం శుశ్రావ రాఘవః |
తాం శ్చ విప్రద్రుతాన్సర్వాన్యూథపానన్వవైక్షత || ౫
తాంశ్చ విద్రువతో దృష్ట్వా తం చ శ్రుత్వా చ నిస్వనమ్ |
ఉవాచ రామ స్సౌమిత్రిం లక్ష్మణం దీప్తతేజసమ్ || ౬
హన్త లక్ష్మణ పశ్యేహ సుమిత్రాసుప్రజాస్త్వయా |
భీమస్తనితగమ్భీరస్తుములః శ్రూయతే స్వనః || ౭
గజయూథాని వారణ్యే మహిషా వా మహావనే |
విత్రాసితా మృగా స్సింహై స్సహసా ప్రద్రుతా దిశః || ౮
రాజా వా రాజపుత్రో వా మృగయామటతే వనే |
అన్యద్వా శ్వాపదం కిఞ్చిత్సౌమిత్రే జ్ఞాతుమర్హసి || ౯
సుదుశ్చరో గిరిశ్చాయం పక్షిణామపి లక్ష్మణ |
సర్వమేతద్యథాతత్త్వమచిరాత్ జ్ఞాతుమర్హసి || ౧౦
స లక్ష్మణ స్సన్త్వరిత స్సాలమారుహ్య పుష్పితమ్ |
ప్రేక్షమాణో దిశ స్సర్వాః పూర్వాం దిశముదైక్షత || ౧౧
ఉదఙ్ముఖః ప్రేక్షమాణో దదర్శ మహతీం చమూమ్ |
రథాశ్వగజసమ్బాధాం యత్తైర్యుక్తాం పదాతిభిః || ౧౨
తామశ్వగజసమ్పూర్ణాం రథధ్వజవిభూషితామ్ |
శశంస సేనాం రామాయ వచనం చేదమబ్రవీత్ || ౧౩
అగ్నిం సంశమయత్వార్య స్సీతా చ భజతాం గుహామ్ |
సజ్యం కురుష్వ చాపం చ శరాంశ్చ కవచం తథా || ౧౪
తం రామః పురుషవ్యాఘ్రో లక్ష్మణం ప్రత్యువాచ హ |
అఙ్గావేక్షస్వ సౌమిత్రే కస్యేమాం మన్యసే చమూమ్ || ౧౫
ఏవముక్తుస్తు రామేణ లక్ష్మణో వాక్యమబ్రవీత్ |
దిధక్షన్నివ తాం సేనాం రుషితః పావకో యథా || ౧౬
సమ్పన్నం రాజ్యమిచ్ఛంస్తు వ్యక్తం ప్రాప్యాభిషేచనమ్ |
ఆవాం హన్తుం సమభ్యేతి కైకేయ్యా భరతస్సుతః || ౧౭
ఏష వై సుమహాఞ్ఛ్రీమాన్విటపీ సమ్ప్రకాశతే |
విరాజత్యుద్గతస్కన్ధం కోవిదారధ్వజో రథే || ౧౮
అసౌ హి సుమహాస్కన్ధో విటపీ చ మహాద్రుమః |
విరాజతే మహాసైన్యే కోవిదారధ్వజో రథే || ౧౯
భజన్త్యేతే యథాకామమశ్వానారుహ్య శీఘ్రగాన్ |
ఏతే భ్రాజన్తి సంహృష్టా గజానారుహ్య సాదినః || ౨౦
గృహీతధనుషౌ చావాం గిరిం వీర శ్రయావహై |
అథవేహైవ తిష్ఠావ స్సన్నద్ధావుద్యతాయుధౌ || ౨౧
అపి నౌ వశమాగచ్ఛేత్కోవిదారధ్వజో రణే |
అపి ద్రక్ష్యామి భరతం యత్కృతే వ్యసనం మహత్ || ౨౨
త్వయా రాఘవ సమ్ప్రాప్తం సీతయా చ మయా తథా |
యన్నిమిత్తం భవాన్రాజ్యాచ్ఛ్యుతో రాఘవ శాశ్వతాత్ || ౨౩
సమ్ప్రాప్తోయమరిర్వీర భరతో వధ్య ఏవ మే |
భరతస్య వధే దోషం నాహం పశ్యామి రాఘవ |
పూర్వాపకారిణం హత్వా న హ్యధర్మేణ యుజ్యతే || ౨౪
పూర్వాపకారీ భరతస్త్యక్తధర్మశ్చ రాఘవ |
ఏతస్మిన్నిహతే కృత్స్నామనుశాధి వసున్ధరామ్ || ౨౫
అద్య పుత్రం హతం సంఖ్యే కైకేయీ రాజ్యకాముకా |
మయా పశ్యేత్సుదుఃఖార్తా హస్తిభగ్నమివ ద్రుమమ్ || ౨౬
కైకేయీం చ వధిష్యామి సానుబన్ధాం సబాన్ధవామ్ |
కలుషేణాద్య మహతా మేదినీ పరిముచ్యతామ్ || ౨౭
అద్యేమం సంయతం క్రోధమసత్కారం చ మానద |
మోక్ష్యామి శత్రుసైన్యేషు కక్షేష్వివ హుతాశనమ్ || ౨౮
అద్యైతచ్ఛిత్రకూటస్య కాననం నిశితై శ్శరైః |
ఛిన్దఞ్చత్రుశరీరాణి కరిష్యే శోణితోక్షితమ్ || ౨౯
శరైర్నిర్భిన్నహృదయాన్కుఞ్జరాంస్తురగాంస్తథా |
శ్వాపదాః పరికర్షన్తు నరాంశ్చ నిహతాన్మయా || ౩౦
శరాణాం ధనుషశ్చాహమనృణోస్మిన్మహావనే |
ససైన్యం భరతం హత్వా భవిష్యామి న సంశయః || ౩౧
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే అయోధ్యాకాణ్డే షణ్ణవతితమస్సర్గః