బాలకాండమ్ - ప్రథమః సర్గః (సంక్షేప రామాయణము)
౧. తపస్స్వాధ్యాయ నిరతం తపస్వీ వాగ్విదాం వరం
నారదం పరిపప్రచ్ఛ వాల్మీకిర్మునిపుంగవం
౨. కోన్వస్మిన్ సాంప్రతం లోకే గుణవాన్ కశ్చ వీర్యవాన్
ధర్మజ్ఞశ్చ కృతజ్ఞశ్చ సత్యవాక్యో ధృఢవ్రతః
౩. చారిత్రేణ చ కో యుక్తః సర్వభూతేషు కో హితః
విద్వాన్ కః కః సమర్థశ్చ కశ్చ ఏక ప్రియదర్శనః
౪. ఆత్మవాన్ కో జిత క్రోధో ద్యుతిమాన్ కః అనసూయకః
కస్య బిభ్యతి దేవాః చ జాత రోషస్య సంయుగే
౫. ఏతత్ ఇచ్చామి అహం శ్రోతుం పరం కౌతూహలం హి మే
మహర్షే త్వం సమర్థోఽసి జ్ఞాతుం ఏవం విధం నరం
౬. శ్రుత్వా చ ఏతత్ త్రిలోకజ్ఞో వాల్మీకేః నారదో వచః
శ్రూయతాం ఇతి చ ఆమంత్ర్య ప్రహృష్టో వాక్యం అబ్రవీత్
౭. బహవో దుర్లభాః చ ఏవ యే త్వయా కీర్తితా గుణాః
మునే వక్ష్ష్యామి అహం బుద్ధ్వా తైః ఉక్తః శ్రూయతాం నరః
౮. ఇక్ష్వాకు వంశ ప్రభవో రామో నామ జనైః శ్రుతః
నియత ఆత్మా మహావీర్యో ద్యుతిమాన్ ధృతిమాన్ వశీ
౯. బుద్ధిమాన్ నీతిమాన్ వాఙ్గ్మీ శ్రీమాన్ శత్రు నిబర్హణః
విపులాంసో మహాబాహుః కంబు గ్రీవో మహాహనుః
౧౦. మహోరస్కో మహేష్వాసో గూఢ జత్రుః అరిందమః
ఆజాను బాహుః సుశిరాః సులలాటః సువిక్రమః
౧౧. సమః సమ విభక్త అంగః స్నిగ్ధ వర్ణః ప్రతాపవాన్
పీన వక్షా విశాలాక్షో లక్ష్మీవాన్ శుభ లక్షణః
౧౨. ధర్మజ్ఞః సత్యసంధః చ ప్రజానాం చ హితే రతః
యశస్వీ జ్ఞానసంపన్నః శుచిః వశ్యః సమాధిమాన్
౧౩. ప్రజాపతి సమః శ్రీమాన్ ధాతా రిపు నిషూదనః
రక్షితా జీవలోకస్య ధర్మస్య పరి రక్షితా
౧౪. రక్షితా స్వస్య ధర్మస్య స్వజనస్య చ రక్షితా
వేద వేదాఙ్గ తత్త్వజ్ఞో ధనుర్వేదే నిష్ఠితః
౧౫. సర్వ శాస్త్ర అర్థ తత్త్వజ్ఞో స్మృతిమాన్ ప్రతిభానవాన్
సర్వలోక ప్రియః సాధుః అదీనాత్మా విచక్షణః
౧౬. సర్వదా అభిగతః సద్భిః సముద్ర ఇవ సింధుభిః
ఆర్యః సర్వసమః చ ఏవ సదైవ ప్రియ దర్శనః
౧౭. స చ సర్వ గుణోపేతః కౌసల్య ఆనంద వర్ధనః
సముద్ర ఇవ గాంభీర్యే ధైర్యేణ హిమవాన్ ఇవ
౧౮. విష్ణునా సదృశో వీర్యే సోమవత్ ప్రియ దర్శనః
కాలాగ్ని సదృశః క్రోధే క్షమయా పృథ్వీ సమః
౧౯. ధనదేన సమః త్యాగే సత్యే ధర్మ ఇవ అపరః
తం ఏవం గుణ సంపన్నం రామం సత్య పరాక్రమం
౨౦. జ్యేష్టం శ్రేష్ట గుణైః యుక్తం ప్రియం దశరథః సుతం
ప్రకృతీనాం హితైః యుక్తం ప్రకృతి ప్రియ కామ్యయా
౨౧. యౌవ రాజ్యేన సంయోక్తుం ఐచ్ఛత్ ప్రీత్యా మహీపతిః
తస్య అభిషేక సంభారాన్ దృష్ట్వా భార్యా అథ కైకయీ
౨౨. పూర్వం దత్త వరా దేవీ వరం ఏనం అయాచత
వివాసనం చ రామస్య భరతస్య అభిషేచనం
౨౩. స సత్య వచనాత్ రాజా ధర్మ పాశేన సంయతః
వివాసయామాస సుతం రామం దశరథః ప్రియం
౨౪. స జగామ వనం వీరః ప్రతిజ్ఞాం అనుపాలయన్
పితుర్ వచన నిర్దేశాత్ కైకేయ్యాః ప్రియ కారణాత్
౨౫. తం వ్రజంతం ప్రియో భ్రాతా లక్ష్మణః అనుజగామ హ
స్నేహాత్ వినయ సంపన్నః సుమిత్ర ఆనంద వర్ధనః
౨౬. భ్రాతరం దయితో భ్రాతుః సౌభ్రాత్రం అను దర్శయన్
రామస్య దయితా భార్యా నిత్యం ప్రాణ సమా హితా
౨౭. జనకస్య కులే జాతా దేవ మాయేవ నిర్మితా
సర్వ లక్షణ సంపన్నా నారీణాం ఉత్తమా వధూః
౨౮. సీతాప్య అనుగతా రామం శశినం రోహిణీ యథా
పౌరైః అనుగతో దూరం పిత్రా దశరథేన చ
౨౯. శృంగిబేర పురే సూతం గంగా కూలే వ్యసర్జయత్
గుహం ఆసాద్య ధర్మాత్మా నిషాద అధిపతిం ప్రియం
౩౦. గుహేన సహితో రామో లక్ష్మణేన చ సీతయా
తే వనేన వనం గత్వా నదీః తీర్త్వా బహు ఉదకాః
౩౧. చిత్రకూటం అనుప్రాప్య భరద్వాజస్య శాసనాత్
రమ్యం ఆవసథం కృత్వా రమమాణా వనే త్రయః
౩౨. దేవ గంధర్వ సంకాశాః తత్ర తే న్యవసన్ సుఖం
చిత్రకూటం గతే రామే పుత్ర శోక ఆతురః తథా
౩౩. రాజా దశరథః స్వర్గం జగామ విలపన్ సుతం
గతే తు తస్మిన్ భరతో వసిష్ఠ ప్రముఖైః ద్విజైః
౩౪. నియుజ్యమానో రాజ్యాయ న ఇచ్ఛత్ రాజ్యం మహాబలః
స జగామ వనం వీరో రామ పాద ప్రసాదకః
౩౫. గత్వా తు స మహాత్మానం రామం సత్య పరాక్రమం
అయాచత్ భ్రాతరం రామం ఆర్య భావ పురస్కృతః
౩౬. త్వం ఏవ రాజా ధర్మజ్ఞ ఇతి రామం వచః అబ్రవీత్
రామోఽపి పరమోదారః సుముఖః సుమహాయశాః
౩౭. న చ ఇచ్ఛత్ పితుర్ ఆదేశాత్ రాజ్యం రామో మహాబలః
పాదుకే చ అస్య రాజ్యాయ న్యాసం దత్త్వా పునః పునః
౩౮. నివర్తయామాస తతో భరతం భరత అగ్రజః
స కామం అనవాప్య ఏవ రామ పాదౌ ఉపస్పృశన్
౩౯. నంది గ్రామే అకరోత్ రాజ్యం రామ ఆగమన కాంక్షయా
గతే తు భరతే శ్రీమాన్ సత్య సంధో జితేంద్రియః
౪౦. రామః తు పునః ఆలక్ష్య నాగరస్య జనస్య చ
తత్ర ఆగమనం ఏకాగ్రో దణ్డకాన్ ప్రవివేశ హ
౪౧. ప్రవిశ్య తు మహారణ్యం రామో రాజీవ లోచనః
విరాధం రాక్షసం హత్వా శరభంగం దదర్శ హ
౪౨. సుతీక్ష్ణం చ అపి అగస్త్యం చ అగస్త్య భ్రాతరం తథా
అగస్త్య వచనాత్ చ ఏవ జగ్రాహ ఐంద్రం శరాసనం
౪౩. ఖడ్గం చ పరమ ప్రీతః తూణీ చ అక్షయ సాయకౌ
వసతః తస్య రామస్య వనే వన చరైః సహ
౪౪. ఋషయః అభ్యాగమన్ సర్వే వధాయ అసుర రక్షసాం
స తేషాం ప్రతి శుశ్రావ రాక్షసానాం తథా వనే
౪౫. ప్రతిజ్ఞాతః చ రామేణ వధః సంయతి రక్షసాం
ఋషీణాం అగ్ని కల్పానాం దండకారణ్య వాసీనాం
౪౬. తేన తత్ర ఏవ వసతా జనస్థాన నివాసినీ
విరూపితా శూర్పణఖా రాక్షసీ కామ రూపిణీ
౪౭. తతః శూర్పణఖా వాక్యాత్ ఉద్యుక్తాన్ సర్వ రాక్షసాన్
ఖరం త్రిశిరసం చ ఏవ దూషణం చ ఏవ రాక్షసం
౪౮. నిజఘాన రణే రామః తేషాం చ ఏవ పద అనుగాన్
వనే తస్మిన్ నివసతా జనస్థాన నివాసినాం
౪౯. రక్షసాం నిహతాని అసన్ సహస్రాణి చతుర్ దశ
తతో జ్ఞాతి వధం శ్రుత్వా రావణః క్రోధ మూర్ఛితః
౫౦. సహాయం వరయామాస మారీచం నామ రాక్షసం
వార్యమాణః సుబహుశో మారీచేన స రావణః
౫౧. న విరోధో బలవతా క్షమో రావణ తేన తే
అనాదృత్య తు తత్ వాక్యం రావణః కాల చోదితః
౫౨. జగామ సహ మారీచః తస్య ఆశ్రమ పదం తదా
తేన మాయావినా దూరం అపవాహ్య నృప ఆత్మజౌ
౫౩. జహార భార్యాం రామస్య గృధ్రం హత్వా జటాయుషం
గృధ్రం చ నిహతం దృష్ట్వా హృతాం శ్రుత్వా చ మైథిలీం
౫౫. రాఘవః శోక సంతప్తో విలలాప ఆకుల ఇంద్రియః
తతః తేన ఏవ శోకేన గృధ్రం దగ్ధ్వా జటాయుషం
౫౫. మార్గమాణో వనే సీతాం రాక్షసం సందదర్శ హ
కబంధం నామ రూపేణ వికృతం ఘోర దర్శనం
౫౬. తం నిహత్య మహాబాహుః దదాహ స్వర్గతః చ సః
స చ అస్య కథయామాస శబరీం ధర్మ చారిణీం
౫౭. శ్రమణాం ధర్మ నిపుణాం అభిగచ్ఛ ఇతి రాఘవ
సః అభ్య గచ్ఛన్ మహాతేజాః శబరీం శత్రు సూదనః
౫౮. శబర్యా పూజితః సమ్యక్ రామో దశరథ ఆత్మజః
పంపా తీరే హనుమతా సంగతో వానరేణ హ
౫౯. హనుమత్ వచనాత్ చ ఏవ సుగ్రీవేణ సమాగతః
సుగ్రీవాయ చ తత్ సర్వం శంసత్ రామో మహాబలః
౬౦. ఆదితః తత్ యథా వృత్తం సీతాయాః చ విశేషతః
సుగ్రీవః చ అపి తత్ సర్వం శ్రుత్వా రామస్య వానరః
౬౧. చకార సఖ్యం రామేణ ప్రీతః చ ఏవ అగ్ని సాక్షికం
తతో వానర రాజేన వైర అనుకథనం ప్రతి
౬౨. రామాయ ఆవేదితం సర్వం ప్రణయాత్ దుఃఖితేన చ
ప్రతిజ్ఞాతం చ రామేణ తదా వాలి వధం ప్రతి
౬౩. వాలినః చ బలం తత్ర కథయామాస వానరః
సుగ్రీవః శంకితః చ ఆసీత్ నిత్యం వీర్యేణ రాఘవే
౬౪. రాఘవః ప్రత్యయార్థం తు దుందుభేః కాయం ఉత్తమం
దర్శయామాస సుగ్రీవః మహాపర్వత సంనిభం
౬౫. ఉత్స్మయిత్వా మహాబాహుః ప్రేక్ష్య చ అస్తి మహాబలః
పాద అంగుష్టేన చిక్షేప సంపూర్ణం దశ యోజనం
౬౬. బిభేద చ పునః సాలాన్ సప్త ఏకేన మహా ఇషుణా
గిరిం రసాతలం చైవ జనయన్ ప్రత్యయం తథా
౬౭. తతః ప్రీత మనాః తేన విశ్వస్తః స మహాకపిః
కిష్కింధాం రామ సహితో జగామ చ గుహాం తదా
౬౮. తతః అగర్జత్ హరివరః సుగ్రీవో హేమ పింగలః
తేన నాదేన మహతా నిర్జగామ హరీశ్వరః
౬౯. అనుమాన్య తదా తారాం సుగ్రీవేణ సమాగతః
నిజఘాన చ తత్ర ఏనం శరేణ ఏకేన రాఘవః
౭౦. తతః సుగ్రీవ వచనాత్ హత్వా వాలినం ఆహవే
సుగ్రీవం ఏవ తత్ రాజ్యే రాఘవః ప్రత్యపాదయత్
౭౧. స చ సర్వాన్ సమానీయ వానరాన్ వానరర్షభః
దిశః ప్రస్థాపయామాస దిదృక్షుః జనక ఆత్మజాం
౭౨. తతో గృధ్రస్య వచనాత్ సంపాతేః హనుమాన్ బలీ
శత యోజన విస్తీర్ణం పుప్లువే లవణ అర్ణవం
౭౩. తత్ర లంకాం సమాసాద్య పురీం రావణ పాలితాం
దదర్శ సీతాం ధ్యాయంతీం అశోక వనికాం గతాం
౭౪. నివేదయిత్వా అభిజ్ఞానం ప్రవృత్తిం చ నివేద్య చ
సమాశ్వాస్య చ వైదేహీం మర్దయామాస తోరణం
౭౫. పంచ సేన అగ్రగాన్ హత్వా సప్త మంత్రి సుతాన్ అపి
శూరం అక్షం చ నిష్పిష్య గ్రహణం సముపాగమత్
౭౬. అస్త్రేణ ఉన్ముక్తం ఆత్మానం జ్ఞాత్వా పైతామహాత్ వరాత్
మర్షయన్ రాక్షసాన్ వీరో యంత్రిణః తాన్ యదృచ్ఛయా
౭౭. తతో దగ్ధ్వా పురీం లంకాం ఋతే సీతాం చ మైథిలీం
రామాయ ప్రియం ఆఖ్యాతుం పునః ఆయాత్ మహాకపిః
౭౮. సః అభిగమ్య మహాత్మానం కృత్వా రామం ప్రదక్షిణం
న్యవేదయత్ అమేయాత్మా దృష్టా సీతా ఇతి తత్త్వతః
౭౯. తతః సుగ్రీవ సహితో గత్వా తీరం మహా ఉదధేః
సముద్రం క్షోభయామాస శరైః ఆదిత్య సన్నిభైః
౮౦. దర్శయామాస చ ఆత్మానం సముద్రః సరితాం పతిః
సముద్ర వచనాత్ చ ఏవ నలం సేతుం అకారయత్
౮౧. తేన గత్వా పురీం లంకాం హత్వా రావణం ఆహవే
రామః సీతాం అనుప్రాప్య పరాం వ్రీడాం ఉపాగమత్
౮౨. తాం ఉవాచ తతః రామః పరుషం జన సంసది
అమృష్యమాణా సా సీతా వివేశ జ్వలనం సతీ
౮౩. తతః అగ్ని వచనాత్ సీతాం జ్ఞాత్వా విగత కల్మషాం
కర్మణా తేన మహతా త్రైలోక్యం స చరాచరం
౮౪. స దేవర్షి గణం తుష్టం రాఘవస్య మహాత్మనః
బభౌ రామః సంప్రహృష్టః పూజితః సర్వ దేవతైః
౮౫. అభ్యషిచ్య చ లంకాయాం రాక్షస ఇంద్రం విభీషణం
కృతకృత్యః తదా రామో విజ్వరః ప్రముమోద హ
౮౬. దేవతాభ్యో వరాం ప్రాప్య సముత్థాప్య చ వానరాన్
అయోధ్యాం ప్రస్థితః రామః పుష్పకేణ సుహృత్ వృతః
౮౭. భరద్వాజ ఆశ్రమం గత్వా రామః సత్యపరాక్రమః
భరతస్య అంతికం రామో హనూమంతం వ్యసర్జయత్
౮౮. పునః ఆఖ్యాయికాం జల్పన్ సుగ్రీవ సహితః తదా
పుష్పకం తత్ సమారూహ్య నందిగ్రామం యయౌ తదా
౮౯. నందిగ్రామే జటాం హిత్వా భ్రాతృభిః సహితో అనఘః
రామః సీతాం అనుప్రాప్య రాజ్యం పునః అవాప్తవాన్
౯౦. ప్రహృష్టో ముదితో లోకః తుష్టః పుష్టః సుధార్మికః
నిరామయో హి అరోగః చ దుర్భిక్ష భయ వర్జితః
౯౧. న పుత్ర మరణం కేచిత్ ద్రక్ష్యంతి పురుషాః క్వచిత్
నార్యః చ అవిధవా నిత్యం భవిష్యంతి పతి వ్రతాః
౯౨. న చ అగ్నిజం భయం కించిత్ న అప్సు మజ్జంతి జంతవః
న వాతజం భయం కించిత్ న అపి జ్వర కృతం తథా
౯౩. న చ అపి క్షుత్ భయం తత్ర న తస్కర భయం తథా
నగరాణి చ రాష్ట్రాణి ధన ధాన్య యుతాని చ
౯౪. నిత్యం ప్రముదితాః సర్వే యథా కృత యుగే తథా
అశ్వమేధ శతైః ఇష్ట్వా తథా బహు సువర్ణకైః
౯౫. గవాం కోట్యయుతం దత్త్వా విద్వభ్యో విధి పూర్వకం
అసంఖ్యేయం ధనం దత్త్వా బ్రాహ్మణేభ్యో మహాయశాః
౯౬. రాజ వంశాన్ శత గుణాన్ స్థాపయిష్యతి రాఘవః
చాతుర్ వర్ణ్యం చ లోకే అస్మిన్ స్వే స్వే ధర్మే నియోక్ష్యతి
౯౭. దశ వర్ష సహస్రాణి దశ వర్ష శతాని చ
రామో రాజ్యం ఉపాసిత్వా బ్రహ్మ లోకం ప్రయాస్యతి
౯౮. ఇదం పవిత్రం పాపఘ్నం పుణ్యం వేదైః చ సంమితం
యః పఠేత్ రామ చరితం సర్వ పాపైః ప్రముచ్యతే
౯౯. ఏతత్ ఆఖ్యానం ఆయుష్యం పఠన్ రామాయణం నరః
స పుత్ర పౌత్రః స గణః ప్రేత్య స్వర్గే మహీయతే
౧౦౦. పఠన్ ద్విజో వాక్ ఋషభత్వం ఈయాత్
స్యాత్ క్షత్రియో భూమి పతిత్వం ఈయాత్
వణిక్ జనః పణ్య ఫలత్వం ఈయాత్
జనః చ శూద్రో అపి మహత్త్వం ఈయాత్
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయే ఆదికావ్యే బాలకాండే ప్రథమ స్సర్గః