బాలకాండమ్ - చతుర్థస్సర్గః
ప్రాప్త రాజ్యస్య రామస్య వాల్మీకిర్ భగవాన్ ఋషిః
చకార చరితం కృత్స్నం విచిత్ర పదం అర్థవత్ 1
చతుర్వింశత్ సహస్రాణి శ్లోకానాం ఉక్తవాన్ ఋషిః
తథా సర్గ శతాన్ పంచ షట్ కాణ్డాని తథా ఉత్తరం 2
కృత్వా తు తన్ మహాప్రాజ్ఞః స భవిష్యం సహ ఉత్తరం
చింతయామాస కోన్వేతత్ ప్రయుంజీయాద్ ఇతి ప్రభుః 3
తస్య చింతయామానస్య మహర్షేర్ భావితాత్మనః
అగృహ్ణీతాం తతః పాదౌ ముని వేషౌ కుశీ లవౌ 4
కుశీ లవౌ తు ధర్మజ్ఞౌ రాజ పుత్రౌ యశశ్వినౌ
భ్రాతరౌ స్వర సంపన్నౌ దదర్శ ఆశ్రమ వాసినౌ 5
స తు మేధావినౌ దృష్ట్వా వేదేషు పరినిష్టితౌ
వేదోపబృంహణార్థాయ తౌ అగ్రాహయత ప్రభుః 6
కావ్యం రామాయణం కృత్స్నం సీతాయాః చరితం మహత్
పౌలస్త్య వధం ఇతి ఏవం చకార చరిత వ్రతః 7
పాఠ్యే గేయే చ మథురం ప్రమాణైః త్రిభిర్ అన్వితం
జాతిభిః సప్తభిః యుక్తం తంత్రీ లయ సమన్వితం 8
రసైః శృంగార కరుణ హాస్య రౌద్ర భయానకైః
విరాదిభీ రసైర్ యుక్తం కావ్యం ఏతత్ అగాయతాం 9
తౌ తు గాంధర్వ తత్త్వజ్ఞౌ స్థాన మూర్చ్ఛన కోవిడౌ
భ్రాతరౌ స్వర సంపన్నౌ గంధర్వాః ఇవ రూపిణౌ 10
రూప లక్షణ సంపన్నౌ మధుర స్వర భాషిణౌ
బింబాత్ ఇవ ఉథీతౌ బింబౌ రామ దేహాత్ తథా అపరౌ 11
తౌ రాజ పుత్రౌ కార్త్స్న్యేన ధర్మ్యం ఆఖ్యానం ఉత్తమం
వాచో విధేయం తత్ సర్వం కృత్వా కావ్యం అనిందితౌ 12
ఋషీణాం చ ద్విజాతీనాం సాధూనాం చ సమాగమే
యథా ఉపదేశం తత్త్వజ్ఞౌ జగతుః తౌ సమాహితౌ 13
మహాత్మనౌ మహాభాగౌ సర్వ లక్ష్ణ లక్షితౌ
తౌ కదాచిత్ సమేతానాం ఋషీణాం భవిత ఆత్మనాం 14
మధ్యే సభం సమీపస్థౌ ఇదం కావ్యం అగాయతాం
తత్ శ్రుత్వా మునయః సర్వే బాష్ప పర్యాకులేక్షణాః 15
సాధు సాధ్వితి తా ఊచుః పరం విస్మయం ఆగతాః
తే ప్రీత మనసః సర్వే మునయో ధర్మ వత్సలాః 16
ప్రశశంసుః ప్రశస్తవ్యౌ గాయమానౌ కుశీ లవౌ
అహో గీతస్య మాధుర్యం శ్లోకానాం చ విశేషతః 17
చిరనిర్వృత్తం అపి ఏతత్ ప్రత్యక్షం ఇవ దర్శితం
ప్రవిశ్య తా ఉభౌ సుష్ఠు తథా భావం అగాయతాం 18
సహితౌ మధురం రక్తం సంపన్నం స్వర సంపదా
ఏవం ప్రశస్యమానౌ తౌ తపః శ్లాఘ్యైః మహర్షిభిః 19
సంరక్తతరం అత్యర్థం మధురం తౌ అగాయతాం
ప్రీతః కశ్చిన్ మునిః తాభ్యాం సంస్థితః కలశం దదౌ 20
ప్రసన్నో వల్కలం కశ్చిద్ దదౌ తాభ్యాం మహాయశాః
అన్యః కృష్ణాజినం అదద్ యజ్ఞ సూత్రం తథా అపరః 21
కశ్చిత్ కమణ్డలుం ప్రదాన్ మౌఞ్జీం అన్యో మహామునిః
బ్రుసీమన్యః తదా ప్రాదత్ కౌపీనం అపరో మునిః 22
తాభ్యాం దదౌ తదా హృష్టః కుఠారం అపరో మునిః
కాషాయం అపరో వస్త్రం చీరం అన్యో దదౌ మునిః 23
జటాబంధనం అన్యః తు కాష్ఠ రజ్జుం ముదాన్వితః
యజ్ఞ భాణ్డం ఋషిః కశ్చిత్ కాష్ఠభారం తథా పరః 24
ఔదుంబరీం బ్రుసీం అన్యః స్వస్తి కేచిత్ తదా అవదన్
ఆయుష్యం అపరే ప్రాహుర్ ముదా తత్ర మహర్షయః 25
దదుః చ ఏవం వరాన్ సర్వే మునయః సత్యవాదినః
ఆశ్చర్యం ఇదం ఆఖ్యానం మునినా సంప్రకీర్తితం 26
పరం కవీనాం ఆధారం సమాప్తం చ యథా క్రమం
అభిగీతం ఇదం గీతం సర్వ గీతేషు కోవిదౌ 27
ఆయుష్యం పుష్టి జననం సర్వ శ్రుతి మనోహరం
ప్రశస్యమానౌ సర్వత్ర కదాచిత్ తత్ర గాయకౌ 28
రథ్యాసు రాజ మార్గేషు దదర్శ భరతాగ్రజః
స్వ వేశ్మ చ ఆనీయ తతో భ్రాతరౌ స కుశీ లవౌ 29
పూజయామాస పుజ అర్హౌ రామః శత్రునిబర్హణః
ఆసీనః కాంచనే దివ్యే స చ సింహాసనే ప్రభుః 30
ఉపోపవిష్టైః సచివైః భ్రాతృభిః చ సమన్విత
దృష్ట్వా తు రూప సంపన్నౌ వినీతౌ భ్రాతరౌ ఉభౌ 31
ఉవాచ లక్ష్మణం రామః శత్రుఘ్నం భరతం తథా
శ్రూయతాం ఏతద్ ఆఖ్యానం అనయోః దేవ వర్చసోః 32
విచిత్రార్థ పదం సమ్యక్ గాయకౌ సమచోదయత్
తౌ చ అపి మధురం రక్తం స్వచిత్తాయత నిఃస్వనం 33
తంత్రీ లయవత్ అత్యర్థం విశ్రుతార్థం అగాయతాం
హ్లాదయత్ సర్వ గాత్రాణి మనాంసి హృదయాని చ
శ్రోత్రాశ్రయ సుఖం గేయం తద్ బభౌ జనసంసది 34
ఇమౌ మునీ పార్థివ లక్షణాన్వితౌ కుశీ లవౌ చ ఏవ మహాతపస్వినౌ
మమా అపి తద్ భూతి కరం ప్రచక్షతే మహానుభావం చరితం నిబోధత 35
తతః తు తౌ రామ వచః ప్రచోదితౌ అగాయతాం మార్గ విధాన సంపదా
స చ అపి రామః పరిషద్ గతః శనైర్ బుభూషయ ఆసక్తమనా బభూవ 36
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయే ఆదికావ్యే బాలకాండే చతుర్థస్సర్గః