Bala Kanda - Sarga 43 బాలకాండ - త్రిచత్వారింశః సర్గః

Bālakāṇḍam - Tricatvāriṃśa Sargaḥ

dēvadēvē gatē tasmin sōṅguṣṭhāgrani pīḍitām
kṛtvā vasumatīṃ rāma saṃvatsaram-upāsata 1

atha saṃvatsarē pūrṇē sarvalōkanamaskr̥taḥ
umāpatiḥ paśupatī rājānam-idam-abravīt 2

prītastēhaṃ naraśrēṣṭha! kariṣyāmi tava priyam
śirasā dhārayiṣyāmi śāilarājasutāmaham 3

tatō haimavatī jyēṣṭhā sarvalōkanamaskr̥tā
tadā sātimahadrūpaṃ kr̥tvā vēgaṃ ca dussaham 4

ākāśād-apatad-rāma ! śivē śivaśirasyuta
acintayacca sā dēvī gaṅgā paramadurdharā 5

viśāmy-ahaṃ hi pātālaṃ srōtasā gr̥hya śaṅkaram
tasyāvalēpanaṃ jñātvā kruddhas-tu bhagavān haraḥ 6

tirōbhāvayituṃ buddhiṃ cakrē trinayanastadā
sā tasmin patitā puṇyā puṇyē rudrasya mūrdhani 7

himavat-pratimē rāma! jaṭāmaṇḍalagahvarē
sā kathaf̃cin-mahīṃ gantuṃ nāśaknōd-yatnam-āstthitā 8

nāiva nirgamanaṃ lēbhē jaṭāmaṇḍalamōhitā
tatraivābam-bhramad-dēvī saṃvatsaragaṇān bahūn 9

tāmapas-yan-p unastat-ra tapaḥ paramamāst-h i taḥ
anēna tōṣ i tash-chāb-hūd-at-yar-t-haṃ raghuna-ndana 10

v i sasar-ja tatō gaṅgāṃ harō b i nd usaraḥ prat i
tas-yāṃ v i sṛj-yamānā-yāṃ saptas-rōtāṃs i ja-jñ i rē 11

h lād i nī pāvanī chāiva nal i nī cha tatthāparā
t i s-raḥ p-rāchīṃ d iśaṃ jag-m uḥ gaṅgāś-ś i va-jalāś-śub-hāḥ 12

s uchakṣuś-chāiva sītā cha s i nd-huś-chāiva mahānadī
t i s-ras-tvētā d iśaṃ jag-m uḥ p-ra-tīchīṃ t u śub-hōdakāḥ 13

saptamī chān-vagāt-tāsāṃ b-hagīrat-ham-at-hō nr̥pam
b-hagīrat-hō'p i rājarṣ i r-d i v-yaṃ s-yandanamāst-h i taḥ 14

p-rā-yādag-rē mahātējā gaṅgā taṃ chāp-y an uv-rajat
gaganāch-chaṅkaraś i ras-tatō d-haraṇ i māś-r i tā 15

v-yasarpata jalaṃ tat-ra tīv-raśab-dap uraskr̥tam
mat-s-yakach-chap as uṅg-hā iś-cha ś iṃś umāragaṇāis-tadā 16

patad-b-h iḥ pat i tāiś-chān-yāir-v-yarōchata vasund-harā
tatō dēvar-ṣ i-gand-har-vā yakṣas i d-d-haguṇāstadā 17

v-yalōka-yanta tē tat-ra gaganād-gāṃ gatāṃ tatthā
v i mā-nāir-nagarākā-rāi-r-ha-yā i r-ga-ja-varā i s-tadā 18

pār i p l avaga-tā iś-chāp i dēvatās-tat-ra v iṣṭ-h i tāḥ
tad-adb-h utatamaṃ lōkē gaṅgāpata-nam-unuttamam 19

d i dṛkṣavō dēvagaṇāḥ samī-y ur-am i tāujasaḥ
sa-m patad-b-h i s-s uraguṇā i s-tēṣāṃ chāb-haraṇāujasā 20

śatād i t-yam-ivāb-hāt i gaga-naṃ gatatō-yadam
ś iṃś umārōragaguṇā i r-mīnā i r-ap i cha chañchalā iḥ 21

v i d-y ud-b-h i r-iva v i kṣ i ptam-ākāśam-ab-havat-tadā
pāṇḍarā i s-sal i lō-t-pīdā iḥ kīr-yamānā i s-sahas-rad-hā 22

śāradāb-h-rā i r-ivākīr-ṇaṃ gaga-naṃ ha-msasum-p-lavā iḥ
k vach i d-d-r utataraṃ yāt i k uṭ i laṃ k vach i d-ā-yatam 23

v i nataṃ k vach i d-ud-d-hūtaṃ k vach i d-yā-t i śanā i ś-śanā iḥ
sal i lē-nāiva sal i laṃ k vach i d-ab-h-yāhataṃ p u naḥ 24

m uh ur-ūrd-hvam uk-haṃ gat vā papāta vas ud-hātalam
tac-chaṅkaraś i rōb-h-raṣṭaṃ b-h-raṣṭaṃ b-hūm i talē p u naḥ 25

v-yarōchata tadā tō-yaṃ n i r-malaṃ gatakalmaṣam
tat-ra dēvar-ṣ i-gand-har-vā vas ud-hātalavās i naḥ 26

b-havāṅgapat i taṃ tō-yaṃ pav i t-ram-it i paspṛś uḥ
śāpāt-p-rapat i tā yē cha gaganād-vas ud-hātalam 27

kr̥t vā tat-rāb-h i ṣēkaṃ tē bab-hūv ur-gatakalmaṣāḥ
d-hūtapāpāḥ p u nar-tēna tō-yēnāt-ha s ub-hās-vatā 28

p u nar-ākāśam-āv iś-ya svāan lōkāan p-rat i pēd i rē
m umudē m ud i tō lōkas-tēna tō-yēna b-hās-vatā 29

kr̥tāb-h i ṣēkō gaṅgā-yāṃ bab-hūva v i gatak lamaḥ
b-hagīrat-hō'p i rājar-ṣ i r-d i v-yaṃ s-yandanamāst-h i taḥ
p-rā-yādag-rē mahātējās-taṃ gaṅgā pṛṣṭ-hatōn v-yagāt 30

dēvāssarṣigaṇāḥ sarvē daityadānavarākṣasāḥ
gandharvayakṣapravarā ssakinnara mahōragāḥ
sarvāścāpsarasō rāma bhagīratharathānugām 31

gaṅgām-an-vagaman p rītā-ssaṛvē jalacharāś-cha yē
yatō b-hagīrat-hō rājā tatō gaṅgā-yaśas-v i nī 32

jagāma sar i tāṃ ś-rēṣṭ-hā saṛvapāpap-raṇāś i nī
tatō h i ya-jamānas-ya ja-h-nōrad-b-h utakar-maṇaḥ 33

gaṅgā sa-m p l āva-yāmāsa yajñavāṭaṃ mahātmanaḥ
tas-yāvalēpanaṃ jñātvā k-r ud-h-hō ya-j-vā t u rāghava! 34

ap i bacch-cha jalaṃ saṛvaṃ gaṅgā-yāḥ paramad-b-h utam
tatō dēvā-ssagu-nd-har-vā r̥ṣa-yaś-cha s uv i sma-yāḥ 35

pū-ja-yant i mahātmānaṃ ja-h-n uṃ p u r u ṣasa-t-tamam
gaṅgāṃ chāp i na-yant i sma d u-h i tṛt-vē mahātmanaḥ 36

tatast uṣṭō mahātējāś-ś-rōt-rāb-h-yām-asṛjat-p u naḥ
tasmāj-ja-h-n us utā gaṅgā p-rōch-yatē jā-h-navīt i cha 37

jagāma cha p u nar-gaṅgā b-hagīrat-harat-hān ugā
sāgaraṃ chāp i sum-p-rāptā sā sar i t-p-ravarā tadā 38

rasātalam-upāgacch-at-s i d-d-h-yar-t-haṃ tas-ya kar-maṇaḥ
b-hagīrat-hō'p i rājar-ṣ iḥ gaṅgām-ādā-ya yat-nataḥ
p i tāma-hāan b-hasmakr̥tā-n apaś-yad-dīnachē-tanaḥ 39

atha tad-b-hasmanāṃ rāś iṃ gaṅgāsal i lam-unuttamam
p lāvayād-d-hūtapāpmānas-svar-gaṃ p-rāptā rag-hūttama! 40

iti śrīmadrāmāyaṇē vālmīkీyē ādikāvyē bālakāṇḍē tricatvāriṃśasargaḥ