ద్వితీయోధ్యాయః (మహిషాసురసైన్యవధ)
వినియోగః: ఓం మధ్యమచరిత్రస్య విష్ణుః ఋషిః మహాలక్ష్మీర్దేవతా ఉష్టిక్ ఛందః శాకంభరీ శక్తిః దుర్గా బీజం వాయుస్తత్త్వం యజుర్వేదః స్వరూపం, శ్రీమహాలక్ష్మీ ప్రీత్యర్థం మధ్యమచరిత్రజపే వినియోగః ||
ధ్యానమ్: ఓం అక్షస్రక్పరశుం గదేషుకులిశం పద్మం ధనుష్కుండికాం దండం శక్తిమసిం చ చర్మ జలజం ఘంటాం సురాభాజనం | శూలం పాశసుదర్శనే చ దధతీం హస్త్రైః ప్రసన్నాననాంసేవే సైరిభమర్దినీమిహ మహాలక్ష్మీం సరోజస్థితాం | ||
ఋషిరువాచ: దేవాసురమభూద్యుద్ధం పూర్ణమబ్దశతం పురా |
మహిషే సురాణామధిపే దేవానాం చ పురందరే | 1
తత్రాసురైర్మహావీర్యైర్దేవసైన్యం పరాజితం |
జిత్వా చ సకలాన్ దేవానింద్రో భూన్మహిషాసురః | 2
తతః పరాజితా దేవాః పద్మయోనిం ప్రజాపతిం |
పురస్కృత్య గతాస్తత్ర యత్రేశగరుడధ్వజౌ | 3
యథావృత్తం తయోస్తద్వన్మహిషాసురచేష్టితం |
త్రిదశాః కథయామాసుర్దేవాభిభవవిస్తరం | 4
సూర్యేంద్రాగ్న్యనిలేందూనాం యమస్య వరుణస్య చ |
అన్యేషాం చాధికారాన్స స్వయమేవాధితిష్ఠతి | 5
స్వర్గాన్నిరాకృతాః సర్వే తేన దేవగణా భువి |
విచరంతి యథా మర్త్యా మహిషేణ దురాత్మనా | 6
ఏతద్వః కథితం సర్వమమరారివిచేష్టితం |
శరణం వః ప్రపన్నాః స్మో వధస్తస్య విచింత్యతాం | 7
ఇత్థం నిశమ్య దేవానాం వచాంసి మధుసూదనః |
చకార కోపం శంభుశ్చ భ్రుకుటీకుటిలాననౌ | 8
తతోతికోపపూర్ణస్య చక్రిణో వదనాత్తతః |
నిశ్చక్రామ మహత్తేజో బ్రహ్మణః శంకరస్య చ | 9
అన్యేషాం చైవ దేవానాం శక్రాదీనాం శరీరతః |
నిర్గతం సుమహత్తేజస్తచ్ఛైక్యం సమగచ్ఛత | 10
అతివ తేజసః కూటం జ్వలంతమివ పర్వతం |
దదృశుస్తే సురాస్తత్ర జ్వాలావ్యాప్తదిగంతరం | 11
అతులం తత్ర తత్తేజః సర్వదేవశరీరజం |
ఏకస్థం తదభూన్నారీ వ్యాప్తలోకత్రయం త్విషా | 12
యదభూచ్ఛాంభవం తేజస్తేనాజాయత తన్ముఖం |
యామ్యేన చాభవన్ కేశా బాహవో విష్ణుతేజసా | 13
సౌమ్యేన స్తనయోర్యుగ్మం మధ్యం చైంద్రేణ చాభవత్ |
వారుణేన చ జంఘోరూ నితంబస్తేజసా భువః | 14
బ్రహ్మణస్తేజసా పాదౌ తదంగుల్యోర్కతేజసా |
వసూనాం చ కరాంగుల్యః కౌబేరేణ చ నాసికా | 15
తస్యాస్తు దంతాః సంభూతాః ప్రాజాపత్యేన తేజసా |
నయనత్రితయం జజ్ఞే తథా పావకతేజసా | 16
భ్రువౌ చ సంధ్యయోస్తేజః శ్రవణావనిలస్య చ |
అన్యేషాం చైవ దేవానాం సంభవస్తేజసాం శివా | 17
తతః సమస్తదేవానాం తేజోరాశిసముద్భవాం |
తాం విలోక్య ముదం ప్రాపురమరా మహిషార్దితాః | 18
శూలం శూలాద్వినిష్కృష్య దదౌ తస్యై పినాకధృక్ |
చక్రం చ దత్తవాన్ కృష్ణః సముత్పాట్య స్వచక్రతః | 19
శంఖం చ వరుణః శక్తిం దదౌ తస్యై హుతాశనః |
మారుతో దత్తవాంశ్చాపం బాణపూర్ణే తథేషుధీ | 20
వజ్రమింద్రః సముత్పాట్య కులిశాదమరాధిపః |
దదౌ తస్యై సహస్రాక్షో ఘంటామైరావతాద్గజాత్ | 21
కాలదండాద్యమో దండం పాశం చాంబుపతిర్దదౌ |
ప్రజాపతిశ్చాక్షమాలాం దదౌ బ్రహ్మా కమండలుం | 22
సమస్తరోమకూపేషు నిజరశ్మీన్ దివాకరః |
కాలశ్చ దత్తవాన్ ఖడ్గం తస్యాశ్చర్మ చ నిర్మలం | 23
క్షీరోదశ్చామలం హారమజరే చ తథాంబరే |
చూడామణిం తథా దివ్యం కుండలే కటకాని చ | 24
అర్ధచంద్రం తథా శుభ్రం కేయూరాన్ సర్వబాహుషు |
నూపురౌ విమలౌ తద్వద్ గ్రైవేయకమనుత్తమం | 25
అంగులీయకరత్నాని సమస్తాస్వంగులీషు చ |
విశ్వకర్మా దదౌ తస్యై పరశుం చాతినిర్మలం | 26
అస్త్రాణ్యనేకరూపాణి తథాభేద్యం చ దంశనం |
అమ్లానపంకజాం మాలాం శిరస్యురసి చాపరాం | 27
అదదజ్జలధిస్తస్యై పంకజం చాతిశోభనం |
హిమవాన్ వాహనం సింహం రత్నాని వివిధాని చ | 28
దదావశూన్యం సురయా పానపాత్రం ధనాధిపః |
శేషశ్చ సర్వనాగేశో మహామణివిభూషితం | 29
నాగహారం దదౌ తస్యై ధత్తే యః పృథివీమిమాం |
అన్యైరపి సురైర్దేవీ భూషణైరాయుధైస్తథా | 30
సమ్మానితా ననాదోచ్చెః సాట్టహాసం ముహుర్ముహుః |
తస్యా నాదేన ఘోరేణ కృత్స్నమాపూరితం నభః | 31
అమాయతాతిమహతా ప్రతిశబ్ద మహానభూత్ |
చుక్షుభుః సకలా లోకాః సముద్రాశ్చ చకంపిరే | 32
చచాల వసుధా చేలు: సకలాశ్చ మహీధరాః |
జయేతి దేవాశ్చ ముదా తామూచుః సింహవాహినీం | 33
తుష్టువుర్మునయశ్చైనాం భక్తినమ్రాత్మమూర్తయః |
దృష్ట్వా సమస్తం సంక్షుబ్ధం త్రైలోక్యమమరారయః | 34
సన్నద్ధాఖిలసైన్యాస్తే సముత్తస్థురుదాయుధాః |
ఆః కిమేతదితి క్రోధాదాభాష్య మహిషాసురః | 35
అభ్యధావత తం శబ్దమశేషైరసురైర్వృతః |
స దదర్శ తతో దేవీం వ్యాప్తలోకత్రయాం త్విషా | 36
పాదాక్రాంత్యా నతభువం కిరీటోల్లిఖితాంబరాం |
క్షోభితాశేషపాతాలాం ధనుర్జ్యానిఃస్వనేన తాం | 37
దిశో భుజసహస్రేణ సమంతాద్వ్యాప్య సంస్థితామ్ |
తతః ప్రవవృతే యుద్ధం తయా దేవ్యా సురద్విషామ్ | 38
శస్త్రాస్త్రైర్బహుధా ముక్తేరాదీపితదిగంతరం |
మహిషాసురసేనానీశ్చిక్షురాభ్యో మహాసురః | 39
యుయుధే చామరశ్చాన్యైశ్చతురంగబలాన్వితః |
రథానామయుతైః షడ్భిరుదగ్రాఖ్యో మహాసురః | 40
అయుధ్యతాయుతానాం చ సహస్రేణ మహాహనుః |
పంచాశద్భిశ్చ నియుతైరసిలోమా మహాసురః | 41
అయుతానాం శతైః షడ్భిర్బాష్కలో యుయుధే రణే |
గజవాజిసహస్రాఘైరనేకైః పరివారితః | 42
వృతో రథానాం కోట్యా చ యుద్ధే తస్మిన్నయుధ్యత |
బిడాలాఖ్యో యుతానాం చ పంచాశద్భిరథాయుతైః | 43
యుయుధే సంయుగే తత్ర రథానాం పరివారితః |
అన్యే చ తత్రాయుతశో రథనాగహయైర్వృతాః | 44
యుయుధుః సంయుగే దేవ్యా సహ తత్ర మహాసురాః |
కోటికోటిసహస్త్రైస్తు రథానాం దంతినాం తథా | 45
హయానాం చ వృతో యుద్ధే తత్రాభూన్మహిషాసురః |
తోమరైర్భిందిపాలైశ్చ శక్తిభిర్ముసలైస్తథా | 46
యుయుధుః సంయుగే దేవ్యా ఖడ్డెః పరశుపట్టిశైః |
కేచిచ్చ చిక్షిపుః శక్తీః కేచిత్ పాశాంస్తథాపరే | 47
దేవీం ఖడ్గప్రహారైస్తు తే తాం హంతుం ప్రచక్రముః |
సాపి దేవీ తతస్తాని శస్త్రాణ్యస్త్రాణి చండికా | 48
లీలయైవ ప్రచిచ్ఛేద నిజశస్త్రాస్త్రవర్షిణీ |
అనాయస్తాననా దేవీ స్తూయమానా సురర్షిభిః | 49
ముమోచాసురదేహేషు శస్త్రాణ్యస్త్రాణి చేశ్వరీ |
సోపి క్రుద్ధో ధుతసటో దేవ్యా వాహనకేసరీ | 50
చచారాసురసైన్యేషు వనేష్వివ హుతాశనః |
నిఃశ్వాసాన్ ముముచే యాంశ్చ యుధ్యమానా రణే మ్బికా | 51
త ఏవ సద్యః సంభూతా గణాః శతసహస్రశః |
యుయుధుస్తే పరశుభిర్భిందిపాలాసిపట్టిశైః | 52
నాశయంతో సురగణాన్ దేవీశక్త్యుపబృంహితాః |
అవాదయంత పటహాన్ గణాః శంఖాంస్తథాపరే | 53
మృదంగాంశ్చ తథైవాన్యే తస్మిన్ యుద్ధమహోత్సవే |
తతో దేవీ త్రిశూలేన గదయా శక్తివృష్టిభిః | 54
ఖడ్గాదిభిశ్చ శతశో నిజఘాన మహాసురాన్ |
పాతయామాస చైవాన్యాన్ ఘంటాస్వనవిమోహితాన్ | 55
అసురాన్ భువి పాశేన బద్ధ్వా చాన్యానకర్షయత్ |
కేచిద్ ద్విధాకృతాస్తీక్షైః ఖడ్గపాతైస్తథాపరే | 56
విపోథితా నిపాతేన గదయా భువి శేరతే |
వేముశ్చ కేచిద్రుధిరం ముసలేన భృశం హతాః | 57
కేచిన్నిపతితా భూమౌ భిన్నాః శూలేన వక్షసి |
నిరంతరాః శరౌఘేణ కృతాః కేచిద్రణాజిరే | 58
శ్యేనానుకారిణః ప్రాణాన్ ముముచుస్త్రిదశార్దనాః |
కేషాంచిద్ బాహవశ్ఛిన్నాశ్ఛిన్నగ్రీవాస్తథాపరే | 59
శిరాంసి పేతురన్యేషామన్యే మధ్యే విదారితాః |
విచ్ఛిన్నజంఘాస్త్వపరే పేతురుర్వ్యాం మహాసురాః | 60
ఏకబాహ్వక్షిచరణాః కేచిద్దేవ్యా ద్విధాకృతాః |
ఛిన్నేపి చాన్యే శిరసి పతితాః పునరుర్థితాః | 61
ననృతుశ్చాపరే తత్ర యుద్ధే తూర్యలయాశ్రితాః |
కబంధాశ్ఛిన్నశిరసః గృహీతపరమాయుధాః | 62
తిష్ఠ తిష్ఠతి భాషంతో దేవీమన్యే మహాసురాః |
పాతితైః రథనాగాశ్వైరసురైశ్చ వసుంధరా | 63
అగమ్యా సాభవత్తత్ర యత్రాభూత్ స మహారణః |
శోణితౌఘా మహానద్యః సద్యస్తత్ర ప్రసుస్రువుః | 64
మధ్యే చాసురసైన్యస్య వారణాసురవాజినాం |
క్షణేన తన్మహాసైన్యమసురాణాం తథాంబికా | 65
నిన్యే క్షయం యథా వహ్నిస్తృణదారుమహాచయం |
స చ సింహో మహానాదముత్సృజన్ ధుతకేసరః | 66
శరీరేభ్యోమరారీణామసూనివ విచిన్వతి |
దేవ్యా గణైశ్చ తైస్తత్ర కృతం యుద్ధం మహాసురైః | 67
యథైషాం తుతుషుర్దేవాః పుష్పవృష్టిముచో దివి | 68
ఇతి శ్రీమార్కండేయపురాణే సావర్ణికే మన్వంతరే దేవీమాహాత్మ్యే మహిషాసురసైన్యవధో నామ ద్వితీయోధ్యాయః