సుందరకాండ - దశమ సర్గః
తత్ర దివ్యోపమంముఖ్యం స్ఫాటికం రత్నభూషితమ్ |
అవేక్షమాణో హనుమాన్ దదర్శ శయనాసనమ్ || ౧ ||
దాంతకాంచన చిత్రాంగైః వైఢూర్యైశ్చ వరాసనైః |
మహార్హాస్తరణోపేతైః ఉపపన్నం మహాధనైః || ౨ ||
తస్యచైకతమే దేశే సోsగ్ర్యమాలావిభూషితమ్ |
దదర్శ పాండురం ఛత్రం తారాధిపతి సన్నిభమ్ || ౩ ||
జాతరూప పరిక్షిప్తం చిత్రభాను సమప్రభమ్ |
అశోకమాలావితతం దదర్శ పరమాసనమ్ || ౪ ||
వ్యాలవ్యజన హస్తాభి ర్వీజ్యమానం సమంతతః |
గంధైశ్చ వివిధైర్జుష్టం వరధూపేణ ధూపితమ్ || ౫ ||
పరమాస్తరణా స్తీర్ణ మావికాజినసంవృతమ్ |
దామభి ర్వరమాల్యానాం సమంతాదుపశోభితమ్ || ౬ ||
తస్మిన్ జీమూతసంకాశం ప్రదీప్తోత్తమకుండలమ్ |
లోహితాక్షం మహాబాహుం మహారజతవాససమ్ || ౭ ||
లోహితే నాను లిప్తాంగం చందనేన సుగంధినా |
సంధ్యారక్త మివాకాశే తోయదం సతటిద్గణమ్ || ౮ ||
వృత మాభరణైః దివ్యైః సురూపం కామరూపిణమ్ |
స వృక్షవనగుల్మాఢ్యం ప్రసుప్త మివ మందరమ్ || ౯ ||
క్రీడిత్వోపరతం రాత్రౌ వరాభరణభూషితమ్ |
ప్రియ రాక్షస కన్యానాం రాక్షసానాం సుఖావహమ్ || ౧౦ ||
పీత్వాsప్యుపరతమ్ చాపి దదర్శ స మహాకపిః |
భాస్వరే శయనే వీరం ప్రసుప్తం రాక్షసాధిపమ్ || ౧౧ ||
నిశ్శ్వసంతం యథా నాగం రావణం వానరర్షభః |
ఆసాద్య పరమోద్విగ్న స్సోపాసర్పత్సు భీతవత్ || ౧౨ ||
అధాssరోహణ మాసాద్య రావణం వానరర్షభః |
సుప్తం రాక్షసశార్దూలం ప్రేక్షతే స్మ మహాకపిః || ౧౩ ||
శుశుభే రాక్షసేంద్రస్య స్వపత శయనోత్తమమ్ |
గంధ హస్తిని సంవిష్టే యథా ప్రస్రవణం మహత్ || ౧౪ ||
కాంచనాంగదసన్నద్ధౌ దదర్శ స మహాత్మనః |
విక్షిప్తౌ రాక్షసేంద్రస్య భుజా వింద్రధ్వజోపమౌ || ౧౫ ||
ఐరావత విషాణాగ్రైః ఆపీడనకృతవ్రణౌ |
వజ్రోల్లిఖితపీనాంసౌ విష్ణుచక్రపరిక్షితౌ || ౧౬ ||
పీనౌ సమసుజాతాంశౌ సంగతౌ బలసంయుతా |
సులక్షణ నఖాంగుష్టౌ స్వంగుళీతల లక్షితౌ || ౧౭ ||
సంహతౌ పరిఘాకారౌ వృత్తౌ కరికరౌపమౌ |
విక్షిప్తౌ శయనే శుభ్రే పంచశీర్షావివౌరగౌ || ౧౮ ||
శశక్షతజకల్పేన సుశీతేన సుగంధినా |
చందనేన పరార్థ్యేన స్వనులిప్తౌ స్వలంకృతౌ || ౧౯ ||
ఉత్తమస్త్రీవిమృదితౌ గంధోత్తమనిషేవితౌ |
యక్ష కిన్నర గంధర్వ దేవ దానవ రావిణౌ || ౨౦ ||
దదర్శ స కపిః తస్య బాహూ శయనసంస్థితౌ |
మందరస్యాంతరే సుప్తౌ మహా హీ రుషితా ఇవ || ౨౧ ||
తాభ్యాం పరిపూర్ణాభ్యాం భుజాభ్యాం రాక్షసేశ్వరః |
శుశుభేsచలసంకాశః శృంగాభ్యామివ మందరః || ౨౨ ||
చూతపున్నాగసురభి ర్వకుళోత్తమసంయుతః |
మృష్టాన్నరససంయుక్తః పానగంధపురస్సరః || ౨౩ ||
తస్య రాక్షస సింహస్య నిశ్చక్రామ మహాముఖాత్ |
శయానస్య వినిశ్శ్వాసః పూరయన్నివ తద్గృహమ్ || ౨౪ ||
ముక్తామణి విచిత్రేణ కాంచనేన విరాజితమ్ |
ముకుటే నాపవృత్తేన కుండలోజ్జ్వలితాననమ్ || ౨౫ ||
రక్తచందన దిగ్దేన తథా హారేణ శోభినా |
పీనాయత విశాలేన వక్షసాsభివిరాజితమ్ || ౨౬ ||
పాండరేణాపవిద్ధేన క్షౌమేణ క్షతజేక్షణమ్ |
మహార్హేణ సుసంవీతం పీతే నోత్తమవాససా || ౨౭ ||
మాషరాసీ ప్రతీకాశం నిశ్శ్వసంతం భుజంగవత్ |
గాంగే మహతి తోయాంతే ప్రసుప్తమివ కుంజరమ్ || ౨౮ ||
చతుర్భిః కాంచనైర్దీప్తైః దీప్తమాన చతుర్దిశమ్ |
ప్రకాశీకృత సర్వాంగం మేఘం విద్యుద్గణైరివ || ౨౯ ||
పాదమూలగతాశ్చాపి దదర్శ సుమహాత్మనః |
పత్నీ స్స ప్రియభార్యస్య తస్య రక్షఃపతేర్గృహే || ౩౦ ||
శశిప్రకాశవదనాః చారుకుండలభూషితాః |
అమ్లానమాల్యాభరణా దదర్శ హరియూథపః || ౩౧ ||
నృత్తవాదిత్రకుశలా రాక్షసేంద్రభుజాంకగాః |
వరాభరణధారిణ్యో నిషణ్ణా దదృశే హరిః || ౩౨ ||
వజ్రవైఢూర్యగర్భాణి శ్రవణాంతేషు యోషితమ్ |
దదర్శ తాపనీయాని కుండలాన్యంగదాని చ || ౩౩ ||
తాసాం చంద్రోపమైర్వక్త్రైః శుభేర్లలితకుండలైః |
విరరాజ విమానం తన్నభః తారాగణైరివ || ౩౪ ||
మదవ్యాయామఖిన్నస్తా రాక్షసేంద్రస్య యోషితః |
తేషు తేష్వవకాశేషు ప్రసుప్తాస్తనుమధ్యమాః || ౩౫ ||
అంగహారైః తథైవాన్యా కోమలైరైర్వృత్తశాలినీ |
విన్యస్త శుభసర్వాంగీ ప్రసుప్తా వరవర్ణినీ || ౩౬ ||
కాచిద్వీణాం పరిష్వజ్య ప్రసుప్తా సంప్రకాశతే |
మహానదీ ప్రకీర్ణేన నళినీ పోత మాశ్రితా || ౩౭ ||
అన్యాకక్షగతేనైవ మడ్డుకేనాసితేక్షణా |
ప్రసుప్తా భామినీ భాతి బాలపుత్రేన వత్సలా || ౩౮ ||
పటహం చారుసర్వాంగీ పీడ్యశేతే శుభస్తనీ |
చిరస్య రమణం లబ్ధ్వా పరిష్వజ్యేన భామినీ || ౩౯ ||
కాచిద్వంశం పరిష్వజ్య సుప్తా కమలలోచనా |
రహః ప్రియతమం గృహ్య సకామేన చ కామినీ || ౪౦ ||
విపంచీం పరిగృహ్యాన్యా నియతా నృత్తశాలినీ |
నిద్రావశమనుప్రాప్తా సహకాంతేన భామినీ || ౪౧ ||
అన్యాకనకసంకాశైః మృదుపీనైః మనోరమైః |
మృదంగం పరిపీడ్యాంగైః ప్రసుప్తా మత్తలోచనా || ౪౨ ||
భుజపార్శ్వాంతరస్థేన కక్షగేణ కృశోదరీ |
పణవేన సహానింద్యా సుప్తా మదకృతశ్రమా || ౪౩ ||
డిణ్డిమం పరిగృహ్యాన్యా తథైవాసక్త డిణ్డిమా |
ప్రసుప్తా తరుణం వత్సం ఉపగుహ్యేన భామినీ || ౪౪ ||
కాచిదాడమ్బరం నారీ భుజసంయోగపీడితమ్ |
కృత్వా కమలపత్త్రాక్షీ ప్రసుప్తా మదమోహితా || ౪౫ ||
కలశీ మపవిధ్యాన్యా ప్రసుప్తా భాతి భామినీ |
వసంతే పుష్పశబలా మాలేన మదమోహితా || ౪౬ ||
పాణిభ్యాంచ కుచౌ కాచిత్ సువర్ణకలశోపమౌ |
ఉపగుహ్యాబలాసుప్తా నిద్రా బలపరాజితా || ౪౭ ||
అన్యాకమలపత్రాక్షీ పూర్ణేందుసదృశాననా |
అన్యామాలింగ్య సుశ్రోణీం ప్రసుప్తా మదవిహ్వలా || ౪౮ ||
అతోద్యాని విచిత్రాణి పరిష్వజ్య వరస్త్రియః |
నిపీడ్య చ కుచైః సుప్తాః కామిన్యః కాముకాన్ ఇవ || ౪౯ ||
తాసామ్ ఏకాంత విన్యస్తే శయానాం శయనే శుభే |
దదర్శ రూపసంపన్నాం అపరాం స కపిః స్త్రియమ్ || ౫౦ ||
ముక్తామణి సమాయుక్తైః భూషణైః సువిభూషితామ్ |
విభూషయంతీమివ తత్ స్వశ్రియా భవనోత్తమమ్ || ౫౧ ||
గౌరీం కనకవర్ణాభాం ఇష్టాం అంతఃపురేశ్వరీమ్ |
కపిర్మండోదరీం తత్ర శయానం చారురూపిణీమ్ || ౫౨ ||
సతాం దృష్ట్వా మహాబాహుః భూషితాం మారుతాత్మజః |
తర్కయామాస సీతేతి రూపయౌవనసంపదా || ౫౩ ||
హర్షేణ మహతాయుక్తో ననంద హరియూథపః || ౫౪ ||
అస్ఫోటయామాస చుచుంబ పుచ్ఛం
ననంద చిక్రీడ జగౌ జగామ |
స్తంభాన్ ఆరోహాన్ నిపపాత భూమౌ
నిదర్శయన్ స్వాం ప్రకృతిం కపీనాం || ౫౫ ||
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే ఆదికావ్యే వాల్మీకీయే
చతుర్వింశత్ సహస్రికాయాం సంహితాయామ్
శ్రీమత్సుందరకాండే దశమస్సర్గః ||