సుందరకాండ - త్రింశ సర్గః
హనుమానపి విక్రాంతః సర్వం శుశ్రావ తత్త్వతః |
సీతాయాః త్రిజటాయాశ్చ రాక్షసీనాం తర్జనమ్ || ౧ ||
అవేక్షమాణ స్తాం దేవీం దేవతామివ నందనే |
తతో బహువిధాం చింతాం చింతయామాస వానరః || ౨ ||
యాం కపీనాం సహస్రాణి సుబహూ న్యయుతాని చ |
దిక్షు సర్వాసు మార్గంతే సేయ మాసాదితా మయా || ౩ ||
చారేణ తు సుయుక్తేన శత్రో శ్శక్తి మవేక్షతా |
గూఢేన చరతా తావత్ అవేక్షిత మిదం మయా || ౪ ||
రాక్షసానాం విశేషశ్చ పురీచేయమవేక్షితా |
రాక్షసాధిపతేరస్య ప్రభావో రావణస్య చ || ౫ ||
యుక్తాం తస్యాsప్రమేయస్య సర్వ సత్త్వ దయావతః |
సమశ్వాసయితుం భార్యాం పతిదర్శన కాంక్షిణీమ్ || ౬ ||
అహమాశ్వాసయా మ్యేనాం పూర్ణచంద్రనిభాననాం |
అదృష్టదుఃఖాం దుఃఖార్తాం దుఃఖ స్యాంత మగచ్ఛతీమ్ || ౭ ||
యద్యప్యహం ఇమాం దేవీం శోకోపహతచేతసాం |
అనాశ్వాస్య గమిష్యామి దోషవత్ గమనం భవేత్ || ౮ ||
గతేహి మయి తత్రేయం రాజపుత్రీ యశస్వినీ |
పరిత్రాణ మవిందంతీ జానకీ జీవితం త్యజేత్ || ౯ ||
మయా చ మహాబాహుః పూర్ణచంద్ర నిభాననః |
సమశ్వాసయితుం న్యాయ్యః సీతాదర్శనలాలసః || ౧౦ ||
నిశాచరీణాం ప్రత్యక్షం అనర్హం చాపి భాషణమ్ |
కథం ను ఖలు కర్త్వవ్యం ఇదం కృచ్ఛగతో హ్యహమ్ || ౧౧ ||
అనేన రాత్రి శేషేణ యది నాశ్వాస్యతే మయా |
సర్వథా నాస్తి సందేహః పరిత్యక్షతి జీవితమ్ || ౧౨ ||
రామశ్చ యది పృచ్ఛేన్మాం కిం మాం సీతాఽబ్రవీత్ వచః |
కిం అహం తం ప్రతిబ్రూయాం అసంభాష్య సుమధ్యమామ్ || ౧౩ ||
సీతా సందేశరహితం మాం ఇతః త్వరయా గతమ్ |
నిర్దహే దపి కాకుత్స్థః క్రుద్ధః తీవ్రేణ చక్షుసా || ౧౪ ||
యది చో ద్యోజయిష్యామి భర్తారం రామ కారణాత్ |
వ్యర్థమాగమనం తస్య ససైన్యస్య భవిష్యతి || ౧౫ ||
అంతరం త్వహమాసాద్య రాక్షసీనామిహ స్థితః |
శనైరాశ్వాసయితుం సంతాప బహుళామిమామ్ || ౧౬ ||
అహం త్వతితనుశ్చైవ వానరశ్చ విశేషతః |
వాచం చో దాహరిష్యామి మానుషీ మిహ సంస్కృతామ్ || ౧౭ ||
యది వాచం ప్రదాస్యామి ద్విజాతి రివ సంస్కృతామ్ |
రావణం మన్యమానా మాం సీతా భీతా భవిష్యతి || ౧౮ ||
వానరస్య విశేషేణ కథం స్యాదభిభాషణమ్ |
అవశ్యమేవ వక్తవ్యం మానుషం వాక్య మర్తవత్ || ౧౯ ||
మయా సాంత్వయితుం శక్యా నాన్యథేయ మనిందితా |
సేయ మాలోక్య మే రూపం జానకీ భాషితం తథా || ౨౦ ||
రక్షోభి స్త్రాసితా పూర్వం భూయ స్త్రాసం గమిష్యతి |
తతో జాత పరిత్రాసా శబ్దం కుర్యాన్ మనస్వినీ || ౨౧ ||
జానమానా విశాలాక్షీ రావణం కామరూపిణమ్ |
సీతాయా చ కృతే శబ్దే సహసా రాక్షసీ గణాః || ౨౨ ||
నానాప్రహరణో ఘోరః సమేయాదంతకోపమః |
తతో మాం సంపరిక్షిప్య సర్వతో వికృతాననాః || ౨౩ ||
వధే చ గ్రహణే చైవ కుర్యుర్యత్నం యథాబలమ్ |
గృహ్య శాఖాః ప్రశాఖాశ్చ స్కంధాం శ్చోత్తమశాఖినామ్ || ౨౪ ||
దృష్ట్వా విపరిధావంతం భవేయుర్భయశంకితాః |
మమ రూపం చ సంప్రేక్ష్య వనే విచరతో మహత్ || ౨౫ ||
రాక్షస్యో భయవిత్రస్తా భవేయుర్వికృతాననః |
తతః కుర్యుస్సమాహ్వానం రాక్షస్యో రక్షసామపి || ౨౬ ||
రాక్షసేంద్ర నియుక్తానాం రాక్షసేంద్ర నివేశనే |
తే శూలశక్తి నిస్త్రింశ వివిధాయుధపాణయః || ౨౭ ||
అపతేయుర్విమర్దేఽస్మిన్ వేగేనోద్విగ్నకారిణః |
సంరుద్ధస్తైస్తు పరితో విధమన్ రక్షసాం బలమ్ || ౨౮ ||
శక్నుయాం నతు సంప్రాప్తం పరం పారం మహోదధేః |
మాం వా గృహ్ణీయురాప్లుత్య బహవ శ్శీఘ్రకారిణః || ౨౯ ||
స్వ్యాదియం చా గృహీతార్థా మమ చ గ్రహణం భవేత్ |
హించాభిరుచయో హింస్యురిమాం వా జనకాత్మజామ్ || ౩౦ ||
విపన్నం స్యాత్తతః కార్యం రామసుగ్రీవయోరిదమ్ |
ఉద్దేశే నష్టమార్గేఽస్మిన్ రాక్షసైః పరివారితే || ౩౧ ||
సాగరేణ పరిక్షిప్తే గుప్తే వసతి జానకీ |
విశస్తే నిగృహీతే వా రక్షోభిర్మయి సంయుగే || ౩౨ ||
నాన్యం పశ్యామి రామస్య సాహాయ్యం కార్యసాధనే |
విమృశంశ్చ న పశ్యామి యో హతే మయి వానరః || ౩౩ ||
శతయోజనవిస్తీర్ణం లంఘయేత మహోదధిమ్ |
కాంమం హంతుం సమర్థోఽస్మి సహస్రాణ్యపి రక్షసామ్ || ౩౪ ||
న తు శక్ష్యామి సంప్రాప్తుం పరం పారం మహోదధేః |
అసత్యాని చ యుద్ధాని సంశయో మే న రోచతే || ౩౫ ||
కశ్చ నిస్సంశయం కార్యం కుర్యాత్ ప్రాజ్ఞః ససంశయమ్ |
ప్రాణత్యాగశ్చ వైదేహ్యా భవేత్ అనభిభాషణే || ౩౬ ||
ఏష దోషో మహాన్ హి స్యా న్మమ సీతాభిభాషణే |
భూతా శ్చార్థా వినశ్యంతి దేశకాలవిరోధితాః || ౩౭ ||
విక్లబం దూతమాసాద్య తమః సూర్యోదయే యథా |
అర్థానర్థాంతరే బుద్ధిః నిశ్చితాపి న శోభతే || ౩౮ ||
ఘాతయంతి హి కార్యాణి దూతాః పండితమానినః |
న వినశ్యేత్ కథం కార్యై వైక్లబ్యం న కథం భవేత్ || ౩౯ ||
లంఘనం చ సముద్రస్య కథం ను వృథాభవేత్ |
కథం ను ఖలు వాక్యం మే శృణుయాన్నో ద్విజేత వా || ౪౦ ||
ఇతి సంచింత్య హనుమాంశ్చకార మతిమాన్మతిమ్ |
రామం అక్లిష్టకర్మాణం స్వబంధు మనుకీర్తయన్ || ౪౧ ||
నైనా ముద్వేజయిష్యామి తద్బంధుగత మానసామ్ |
ఇక్ష్వాకూణాం వరిష్టస్య రామస్య విదితాత్మనః || ౪౨ ||
శుభాని ధర్మయుక్తాని వచనాని సమర్పయన్ |
శ్రావయిష్యామి సర్వాణి మధురాం ప్రబ్రువన్ గిరమ్ || ౪౩ ||
శ్రద్దాస్యతి యథా హీయం తథా సర్వం సమాదధే || ౪౪ ||
ఇతి స బహువిధం మహానుభావో
జగతి పతేః ప్రమదామవేక్షమాణః |
మధురమవితథం జగాద వాక్యం
ద్రుమవిటపాంతర మాస్థితో హనూమాన్ || ౪౫ ||
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే ఆదికావ్యే వాల్మీకీయే
చతుర్వింశత్ సహస్రికాయాం సంహితాయామ్
శ్రీమత్సుందరకాండే త్రింశస్సర్గః ||