సుందరకాండ - చతుష్షష్టితమ సర్గః (వానరుల పునరాగమనం - దృష్టా దేవీ)
సుగ్రీవేణేవ ముక్తస్తు హృష్టో దధిముఖః కపిః |
రాఘవం లక్ష్మణం చైవ సుగ్రీవం చాఽభ్యవాదయత్ || ౧ ||
స ప్రణమ్య చ సుగ్రీవం రాఘవౌ చ మహాబలౌ |
వానరైస్సహితైః శూరైః దివమేవోత్పపాత హ || ౨ ||
స యథైవాఽగతః పూర్వం తథైవ త్వరితం గతః |
నిపత్య గగనాద్భూమౌ తద్వనం ప్రవివేశ హ || ౩ ||
స ప్రవిష్టో మధువనం దదర్శ హరియూథపాన్ |
విమదాన్ ఉత్థితాన్ సర్వాన్ మేహమానాన్ మధూదకమ్ || ౪ ||
స తానుపాగమద్వీరో బద్ద్వా కరపుటాంజలిమ్ |
ఉవాచ వచనం శ్లక్ష్ణ మిదం హృష్టవదంగదమ్ || ౫ ||
సౌమ్యరోషో న కర్తవ్యో యదేతత్పరివారితం |
అజ్ఞానాద్రక్షిభిః క్రోధాత్ భవంతః ప్రతిషేధితాః || ౬ ||
యువరాజః త్వమీశశ్చ వనస్యాస్య మహాబలః |
మౌర్ఖాత్ పూర్వం కృతో దోషః తం భవాన్ క్షంతుమర్హతి || ౭ ||
అఖ్యాతం హి మయా గత్వా పิตృవ్యస్య తవానఘ |
ఇహోపయాతం సర్వేషాం ఏతేషాం వనచారిణామ్ || 8 ||
స త్వ దాగమనం శ్రుత్వా సహైభిర్హరియూధపైః |
ప్రహృష్టో నతు రుష్టోఽసౌ వనం శ్రుత్వా ప్రధర్షితమ్ || ౯ ||
ప్రహృష్టో మాం పితృవ్యస్తే సుగ్రీవో వానరేశ్వరః |
శీఘ్రం ప్రేషయ సర్వాం తాన్ ఇతి హోవాచ పార్థివః || ౧౦ ||
శ్రుత్వా దధిముఖస్యేదం వచనం శ్లక్షణమఙ్గదః |
అబ్రవీత్తాన్ హరిశ్రేష్ఠో వాక్యం వాక్య విశారదః || ౧౧ ||
శంకేశ్రుతోఽయం వృత్తాంతో రామేణ హరియుథపాః |
తత్ క్షణం నేహ న స్థ్సాతుం కృతే కార్యే పరంతపాః || ౧౨ ||
పీత్వా మధు యథాకామం విశ్రాంతా వనచారిణః |
కిం శేషం గమనం తత్ర సుగ్రీవో యత్ర మే గురుః || ౧౩ ||
సర్వే యథా మాం వక్ష్యంతే సమేత్య హరియూథపాః |
తథాఽస్మి కర్తా కర్తవ్యే భవద్భిః పరవానహమ్ || ౧౪ ||
నాజ్ఞాపయితు మీశోఽహం యువరాజోఽస్మి యద్యపి |
అయుక్తం కృతకర్మాణో యూయం ధర్షయితుం మయా || ౧౫ ||
బ్రువతశ్చాంగదస్యైవం శ్రుత్వా వచనమవ్యయమ్ |
ప్రహృష్టో మనసో వాక్యమిదమూచుర్వనౌకసః || ౧౬ ||
ఏవం వక్ష్యతి కో రాజన్ ప్రభుః సన్ వానరర్షభ |
ఐశ్వర్యమదమత్తో హి సర్వోఽహమితి మన్యతే || ౧౭ ||
తవ చేదం సుసదృశం వాక్యం నాన్యస్య కస్యచిత్ |
సన్నతిర్హి తవాఖ్యాతి భవిష్యత్ శుభయోగ్యతామ్ || ౧8 ||
సర్వే వయమపి ప్రాప్తాః తత్ర గంతుం కృతక్షణాః |
స యత్ర హరివీరాణాం సుగ్రీవః పతిరవ్యయః || ౧౯ ||
త్వయా హ్యనుక్తైః హరిభిర్నైవ శక్యం పదాత్పదమ్ |
క్వచిత్ గంతుం హరిశ్రేష్ఠ బ్రూమః సత్యమిదం తు తే || ౨౦ ||
ఏవం తు వదతామ్ శేషాం అఙ్గదః ప్రత్యువాచ హ |
బాఢం గచ్చామ ఇత్యుక్తా ఖం ఉత్పేతుర్మహాబలాః || ౨౧ ||
ఉత్పతంతమనూత్పేతుః సర్వే తే హరియూథపాః |
కృత్వాకాశం నిరాకాశం యంత్రోత్ క్షిప్తా ఇవాచలాః || ౨౨ ||
తేఽమ్బరం సహసోత్పత్య వేగవంతః ప్లవఙ్గమాః |
నినదంతో మహానాదం ఘనా వాతేరితా యథా || ౨౩ ||
అఙ్గదే సమనుప్రాప్తే సుగ్రీవో వానరాధిపః |
ఉవాచ శోకోపహతం రామం కమలలోచనమ్ || ౨౪ ||
సమాశ్వసిహి భద్రం తే దృష్టా దేవీ న సంశయః |
నాగంతు మిహ శక్యం తైః అతీతే సమయే హి నః || ౨౫ ||
న మత్సకాశ మాగచ్ఛేత్ కృత్యే హి వినిపాతితే |
యువరాజో మహాబాహుః ప్లవతాం ప్రవరోఽఙ్గదః || ౨౬ ||
యద్యప్యకృతకృత్యానాం ఈదృశః స్యాదుపక్రమః |
భవేత్ స దీనవదనో భ్రాంత విప్లుతమానసః || ౨౭ ||
పితృపైతామహం చైతత్ పూర్వకైరభిరక్షితమ్ |
న మే మధువనం హన్యాదహృష్టః ప్లవగేశ్వరః || ౨8 ||
కౌసల్యా సుప్రజా రామ సమాశ్వసి హి సువ్రత |
దృష్టా దేవీ న సందేహో న చాన్యేన హనూమతా || ౨౯ ||
న హ్యన్యః కర్మణో హేతుః సాధనేఽస్య హనూమతః |
హనూమతి హి సిద్ధిశ్చ మతిశ్చ మతిసత్తమ || ౩౦ ||
వ్యవసాయశ్చ వీర్యం చ సూర్యే తేజ ఇవ ద్రువమ్ |
జాంబవాన్యత్ర నేతాస్యాదంగదశ్చ బలేశ్వరః || ౩౧ ||
హనుమాంశ్చాప్యథిష్ఠాతా న తస్య గతిరన్యథా |
మాభూశ్చింతా సమాయుక్తః సంప్రత్యమితవిక్రమః || ౩౨ ||
తతః కిలకిలాశబ్దం శుశ్రావాసన్నమంబరే |
హనుమత్కర్మ దృప్తానాం నర్దతాం కాననౌకసామ్ || ౩౩ ||
కిష్కింధాముపయాతానాం సిద్ధిం కథయతా మివ |
తతః శ్రుత్వా నినాదం తం కపీనాం కపిసత్తమః || ౩౪ ||
అయతాంచితలాంగూలః సోఽభవద్దృష్టమానసః |
అజగ్ముస్తేఽపి హరయో రామదర్శనకాంక్షిణః || ౩౫ ||
అఙ్గదం పురతః కృత్వా హనూమంతం చ వానరమ్ |
తే అఙ్గద ప్రముఖావీరాః ప్రహృష్టాశ్చ ముదాన్వితః || ౩౬ ||
నిపేతుర్హరిరాజస్య సమీపే రాఘవస్య చ |
హనుమాంశ్చ మహాబాహుః ప్రణమ్య శిరసా తతః || ౩౭ ||
నియతామక్షతాం దేవీం రాఘవాయ న్యవేదయత్ |
దృష్టా దేవీతి హనుమద్వదనాత్ అమృతోపమం |
ఆకర్ణ్య వచనం రామో హర్షంఆప సలక్ష్మణః || ౩8 ||
నిశ్చితార్థః తతః తస్మిన్ సుగ్రీవః పవనాత్మజే |
లక్ష్మణః ప్రీతిమాన్ ప్రీతం బహుమనాదవైక్షత |
ప్రీత్యా రమమాణోఽథ రాఘవః పరవీరహ |
బహుమానేన మహతా హనుమంత మవైక్షతా || ౩౯ ||
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే ఆదికావ్యే వాల్మీకీయే
చతుర్వింశత్ సహస్రికాయాం సంహితాయామ్
శ్రీమత్సుందరకాండే చతుష్షష్టితమస్సర్గః ||