సుందరకాండ - పంచషష్టితమ సర్గః (రామునికి సీతా వృత్తాంత నివేదన - చూడామణి ప్రధానం)
తతః ప్రస్రవణం శైలం తే గత్వా చిత్రకాననమ్ |
ప్రణమ్య శిరసా రామం లక్ష్మణం చ మహాబలమ్ || ౧ ||
యువరాజం పురస్కృత్య సుగ్రీవ మభివాద్య చ |
ప్రవృత్తి మథ సీతాయాః ప్రవక్తుముపచక్రమే || ౨ ||
రావణాంతః పురే రోధం రాక్షసీభిశ్చ తర్జనమ్ |
రామే సమనురాగం చ యశ్చాయం సమయః కృతః || ౩ ||
ఏతదాఖ్యాంతి తే సర్వే హరయో రామసన్నిధౌ |
వైదేహీమక్షతాం శ్రుత్వా రామస్తూత్తరమబ్రవీత్ || ౪ ||
క్వ సీతా వర్తతే దేవీ కథం చ మయి వర్తతే |
ఏతన్మే సర్వ మాఖ్యాతం వైదేహీం ప్రతి వానర || ౫ ||
రామస్య గదితం శ్రుత్వా హరయో రామసన్నిధౌ |
చోదయంతి హనూమంతం సీతావృత్తాంత కోవిదమ్ || ౬ ||
శ్రుత్వా తు వచనం తేషాం హనుమాన్ మారుతాత్మజః |
ప్రణమ్య శిరసా దేవ్యై సీతాయై తాం దిశం ప్రతి || ౭ ||
ఉవాచ వాక్యం వాక్యజ్ఞః సీతాయా దర్శనం యథా |
సముద్రం లంఘయిత్వాఽహం శతయోజనమాయతమ్ || 8 ||
అగచ్ఛం జానకీం సీతాం మార్గమాణో దిదృక్షయా |
తత్ర లంకేతి నగరీ రావణస్య దురాత్మనః || ౯ ||
దక్షిణస్య సముద్రస్య తీరే వసతి దక్షిణే |
తత్ర దృష్టా మయా సీతా రావణాంతః పురే సతీ || ౧౦ ||
సన్న్యస్య త్వయి జీవంతీ రామా రామమనోహరమ్ |
దృష్టా మే రాక్షసీ మధ్యే తర్జ్యమానా ముహుర్ముహుః || ౧౧ ||
రాక్షసీభిర్విరూపాభీ రక్షితా ప్రమదావనే |
దుఃఖమాసాద్యతే దేవీ తథాఽదుఃఖోచితా సతీ || ౧౨ ||
రావణాంతః పురే రుద్ధా రాక్షసీభిః సురక్షితా |
ఏకవేణీధరా దీనా త్వయి చింతాపరాయణా || ౧౩ ||
అథశ్శయా వివర్ణాంగీ పద్మినీవ హిమాగమే |
రావణాద్వినివృత్తార్థా మర్తవ్య కృతనిశ్చయా || ౧౪ ||
దేవీ కథంచిత్ కాకుత్స్థ త్వన్మనా మార్గితా మయా |
ఇక్ష్వాకు వంశ విఖ్యాతిం శనైః కీర్తయతానఘా || ౧౫ ||
స మయా నరశార్దూల విశ్వాసముపపాదితా |
తతః సంభాషితా దేవీ సర్వమర్థం చ దర్శితా || ౧౬ ||
రామసుగ్రీవసఖ్యం చ శ్రుత్వా ప్రీతిముపాగతా |
నియతస్సముదాచారో భక్తిశ్చాస్యాస్తథా త్వయి || ౧౭ ||
ఏవం మయా మహాభాగా దృష్టా జనక నందినీ |
ఉగ్రేణ తపసా యుక్తా త్వద్భక్త్యా పురుషర్షభ || ౧౮ ||
అభిజ్ఞానం చ మే దత్తం యథావృత్తం తవాంతికే |
చిత్రకూటే మహాప్రాజ్ఞ వాయసం ప్రతి రాఘవ || ౧౯ ||
విజ్ఞాప్యశ్చ నరవ్యాఘ్రో రామో వాయుసుత త్వయా |
అఖిలేనేహ యద్దృష్టమ్ ఇతి మాం ఆహ జానకీ || ౨౦ ||
అయం చాస్మై ప్రదాతవ్యో యత్నాత్ సుపరిరక్షితః |
బ్రువతా వచనా న్యేవం సుగ్రీవ స్యోపశృణ్వతః || ౨౧ ||
ఏష చూడామణిః శ్రీమాన్ మయా సుపరిరక్షితః |
మనశ్శిలాయాః తిలకమ్ గణ్డపార్శ్వే వివేశితః || ౨౨ ||
త్వయా ప్రణష్టే తిలకే తం కిల స్మర్తుమర్హసి |
ఏష నిర్యాతితః శ్రీమాన్ మయా తే వారిసంభవః || ౨౩ ||
ఏతం దృష్ట్వా ప్రమోదిష్యే వ్యసనే త్వా మివానఘ |
జీవితం ధారయిష్యామి మాసం దశరథాత్మజ || ౨౪ ||
ఊర్ధ్వం మాసాన్న జీవేయం రక్షసాం వశమాగతా |
ఇతి మామబ్రవీత్ సీతా కృశాంగీ ధర్మచారిణీ || ౨౫ ||
రావణాంతః పురే రుద్ధా మృగీ వోత్ఫుల్లలోచనా |
ఏత దేవ మయాఽఽఖ్యాతం సర్వం రాఘవ యద్యథా || ౨౬ ||
సర్వథా సాగరజలేసంతారః ప్రవిధీయతామ్ || ౨౭ ||
తౌ జాతాశ్వాసౌ రాజపుత్రౌ విదిత్వా
తచ్చాభిజ్ఞానం రాఘవాయప్రదాయ |
దేవ్యా చాఖ్యాతం సర్వమేవానుపూర్వ్యా
ద్వాచా సంపూర్ణం వాయుపుత్త్రః శశంస || ౨8 ||
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే ఆదికావ్యే వాల్మీకీయే
చతుర్వింశత్ సహస్రికాయాం సంహితాయామ్
శ్రీమత్సుందరకాండే పంచషష్టితమస్సర్గః ||